Cemil Meriç

Her çağ kendi kelimelerini söyletmiş kelimeye; her demagog kendi yalanlarını.

Aldatmayan tek sevgili var dünyada: mutlak güzel.

Asya’nın bütün evlatları içinde Batı’nın ilk benimsediği: Zerdüşt. Buda’yla Konfüçyüs’ün sesi uzun zaman erişmez Avrupa’ya ve Asya’nın hikmetini tek başına Zerdüşt temsil eder. Musevilik Zerdüştlüğün damgasını taşır: Hayırla şer arasındaki ikilik, meleklerle cinlerin savaşı, kıyamet gününe iman… Hep O’nun yadigârı… Hıristiyanlık Zerdüşt olmadan anlaşılmaz.

Kahramanlık, hatada ısrar etmemektir.

Gitmek, kaderin hatalarını düzeltmektir.

Yumuşak kalplilik de olmaz polemikte. Ölüm bir mazeret değildir. Voltaire: “Yaşayanlara saygı borçluyuz az çok.” diyor… “Ölenlere tek borcumuz kalmıştır: Hakikat“

Yaşayanları yöneten ölülerdir. Demek ki öldürülmesi gereken ölüler de var.

Polemik zekaların savaşıymış. Zekalar birbiriyle savaşmaz. Kinlerin, peşin hükümlerin, gizli çıkarların savaşı, polemik. Eski bir inancı yok etmek isteyen yeni bir düşüncenin savaşı. Ve her mübariz kendi cephesinde muzaffer.

Şiir ne bir teşrih masasıdır, ne bir teşhir çarmıhı.

Mütercim, mutlak’ı arayan bir çılgın, “felsefe taşı”nı bulmaya çalışan bir simyagerdir. Bir Sizifos’tur belki, bir haber taşıyıcısı değil.

Meçhule açılan bir kapıdır kitap. Meçhule, yani masala, esrara, sonsuza.

Gerçek hükümdarlar, ebedi hükümrandırlar. Hazineleri yağma edildikçe zenginleşirler.

Okumak, iki ruh arasında âşıkane bir mülâkattır.

Olgunlaşmak kalbin daha hassas, kanın daha sıcak, zekânın daha işlek, ruhun daha huzurlu olması demek.

Gerçek bilgi, disiplinli ve denenmiş bilgidir.

Duygunun asaleti, kuvvet ve isabetindedir.

İngiliz hodgamdır. Bir millet değil de bir yığın. Yığın düşünmez, mâruz kalır. Nezleye yakalanır gibi tutulur bir fikre. Ateşi yükselince arslanlaşır, nöbet geçirince her mukaddesi unutuverir.

Bayağı, hissetmeyendir.

Düşünceye câzip ve parlak bir biçim vermek küçültür düşünceyi. Büyük yazar içinden gelen sesi olduğu gibi haykırandır. Kelimeleri kullanırken avamın hoşuna gidip gitmeyeceğini düşünmez.

Kütüphane bütün çağların, bütün ülkelerin ölümsüzleri ile dolu.

Tarihimiz, mührü sökülmemiş bir hazine.

Kitap fazla ciddi, gazete fazla sorumsuz. Dergi, hür tefekkürün kalesi.

Kitap, istikbale yollanan mektup… smokin giyen heyecan, mumyalanan tefekkür.

Hafızaya çakıl taşı gibi saplanan bilgi kırıntılarına yeni bir ad bulduk: Kültür.