Gordon Childe

İnsan topluluklarının yalnız ekmekle yaşayamayacakları açıktır. Fakat eğer tanrının ağzından çıkan her söz doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak, bu sözleri kutsal bulan toplumun gelişmesine, biyolojik ve ekonomik refahını arttırmaya yaramazsa, o toplum eninde sonunda tanrısıyla birlikte yok olur.

Bir ideoloji besbelli bir toplumsal üründür. Yalnızca fikirleri taşıyan sözcükler, toplum durumunda yaşayışın ürünü olmakla kalmaz; fikirler de varlıklarını ve davranışları etkileme güçlerini, toplum tarafından benimsenmelerine borçludurlar. Açıkça saçma olan inançlara bile doğru diye bakılabilir ve bu bakış öylece sürdürülebilir, yeter ki grubun her üyesi onları kabul etsin ve bu kimselere çocukluklarından beri gruba inanmaları öğretilmiş olsun.

Bir bebek gerçekten ırkının tohum plazmasına ekilmiş ve orada kendiliğinden ve içgüdüsel olarak uygun beden hareketlerini yapmaya bir ön yatkınlık yaratacak bir sinir sistemi doğal düzenine sahip olarak değil, bir toplumsal geleneği sürdürmek üzere doğar. Bebeğin ana babası ve büyükleri, biriktirilmiş tecrübelere uygun olarak ona araç gereçlerin nasıl yapılıp kullanılacağını öğretecektir.

Bir ideoloji besbelli bir toplumsal üründür.