Faruk Sönmezoğlu

İran’ın hava savunma sistemi, Irak’a göre çok daha iyi. [...] Nükleer programı da şüpheli bir durum arzediyor. Bu anlamda da İranlılar, bunu karşı tarafı caydırmak için kullanmaya çalışıyor. Elde bulunan teknolojiyi bir kenara bırakırsak, dıştan bir harekâta karşı direncinin Irak’a göre çok daha fazla olacağını söylemek yanlış değil.

İran, Saddam Hüseyin’in Irak’ı ortadan kalktıktan sonra İsrail’e karşı en ciddi tehdit. ABD, bu çerçevede İran’ı Orta Doğu dengeleri açısından bir hedef olarak görüyor.

İran nükleer güce sahip olursa, bunun Türkiye ile ilişkisi ne olabilir? Tabii ki komşumuz ama İran’ın bu silaha sahip olması, hemen Türkiye’ye saldıracağı anlamına gelmez. 1639 Kasr-ı Şirin’den beri ciddi bir çatışma yok. Ama ikili ilişkilerde bir kere İran lehine ciddi bir güç dengesi kayması olur. Ayrıca özellikle orta bölge Kafkasya’da üçüncü taraflar üzerinde, Türkiye ile İran arasındaki rekabette İran, bir adım öne geçer. Bunu da görmek lazım.

Yunanlar toprak konusunda aç, mülteciler konusunda hassasiyetleri var. Türkiye’nin de Türkiye’nin garantisi, egemenlik gibi konularda hassasiyeti var. Tavizlerin bu noktalara odaklanması lazım.

PKK’nın bir kenarda potansiyel olarak varlığı ABD’nin de işine geliyor. Gelecekte Türkiye’nin bir diplomatik atağa geçmesi durumunda, taraflar birbirlerinden bir şeyler isteyecekler. İsteneceklerin arasında PKK da olacak. İşte PKK’nın ortadan kalkmış olduğu durumda Türkiye başka bir şey isteyecektir. Daha basit bir ifadeyle, ABD açıkça ifade etmese de, hukuki zeminde PKK’ya karşı olduklarının altını çizseler de, PKK’nın bir koz olduğu açıktır. Günümüz konjonktüründe PKK’nın üstüne gitmemelerini de büyük ölçüde böyle yorumlamak lazım.

Kerkük petrolleri Kürtlerin kendi sosyolojik ve toplumsal örgütlenme düzeyine göre çok büyük bir kaynak. Petrolden gelecek gelirin önemli bir kısmını çok rahatlıkla silahlanmaya ayırmaları mümkün.

Sınırötesi operasyon olunca terörün çözüleceğine ilişkin düşünceyi yanlış buluyorum. Sıcak takip olmalı ama bunun anlamı başka. Dünyanın en modern, en başarılı ordusuna sahip de olsanız Kuzey Irak’ta başarılı olamayabilirsiniz. Türk ordusunun bölgeledeki tepelerde gezici timlerle ve çok iyi bir örgütlenmeyle terörü önüne geçmeye çalışmalı.